Vertaling: Trilker
Ze trokken me van de arm van mijn vader...
en namen me mee.
Dat moment vergeet ik nooit.
We werden uit de trein gehaald
en jongens en mannen in een rij, vrouwen en kinderen in de andere.
We moesten doorlopen...
Ik was 10 maanden toen ik in Theresienstadt kwam.
's Avonds zagen we de schoorstenen gloeien
Er lagen overal lijken. - Ik hoop dat ik het morgen niet ben.
We hadden constant honger. We dachten alleen maar aan eten.
We hadden vernietigd moeten worden
Ze hadden 10.000 kinderen, brachten ze naar Chelmo
vergasten ze en begroeven ze in massagraven.
"Ik geloofde pas dat de oorlog voorbij was
totdat ik zag dat Duitse soldaten door de Russen werden gevangen ."
Ze zeiden dat we naar Engeland gingen.
Ik wist niets over Engeland, sprak geen woord Engels. Ik kende twee woorden. Ik wist OK.
Ik ben met helemaal niets gekomen, had geen kleding, geen speelgoed.
We wisten niet waar we heen gingen, wat we gingen doen.
In augustus 1945 stemde de Britse regering toe
in de opvang van 1000 kinderen die de Nazi concentratiekampen hadden overleefd.
300 werden naar landgoed Calgarth gebracht, bij Lake Windermere.
Een team hulpverleners en vrijwilligers was gevormd, in de hoop hen te revalideren.
Deze film is gebaseerd op echte mensen en ware gebeurtenissen.
De Britse ambtenaren hebben niet mijn goede naam.
Man of vrouw? - Man.
Wat zeur je dan? - Het is niet mijn eigen naam.
Wiens naam dan? - Ephraim Minsburg.
Ik ken Ephraim Minsburg, prima vent. - Maar ik heet Chaim Olmer.
Misschien heb je meer geluk als Ephraim.
God weet dat je dat niet had als Chaim.
De laatste groep.
Het is een lange dag geweest. Ze moeten zo snel mogelijk naar binnen.
Welkom, binnen is het warm.
Loop alsjeblieft door, kinderen. - Welkom in Engeland.
Uitstappen, zo ja.
Welkom in Windermere. - Hierheen.
Welkom, welkom in...
Mijnheer, hij kon er niks aan doen.
De reis was vreselijk en de bus reed erg snel.
Met een vochtige doek is dit zo opgelost. Volg je vrienden, alsjeblieft.
Hierheen, alsjeblieft, naar binnen.
Loop alsjeblieft door, kinderen. - Ik vind het maar niks.
Jongens links, meisjes rechts. Trek je kleren uit.
Haal alle waardevolle spullen uit je zakken en stop ze in je koffer.
Kleren uit alsjeblieft en leg ze op de stapel.
Ze moeten weg vanwege het risico op tyfus.
We verwachten morgen nieuwe kleding voor jullie.
Komt je dat bekend voor? - Morgen zei hij. Ontspan je.
Ja... als je ontspant ga je dood.
Volg de rij voor een medisch onderzoek.
Wat denk je, weer een selectie? - We zijn in Engeland.
Voor zover ik weet, zijn we nog steeds joden.
Even hoesten graag. - Kleren en schoenen uitdoen.
Op de stapel. We hebben dekens.
De volgende, graag.
Oscar.
Ik wil je graag voorstellen aan Edith en Georg Lauer.
Gevangen gehouden met kinderen in Theresienstadt.
Edith, Georg, dit is onze geachte directeur Oscar Friedmann, die toeziet op ons project.
U hebt de hele dag gereisd, u moet uitgeput zijn.
We zijn blij dat we er eindelijk zijn.
Voor hij hier kwam, leidde Oscar in Duitsland een huis voor getraumatiseerde jongens.
Sindsdien is hij de expert wat betreft minderjarige vluchtelingen.
Daarom heb ik hem gevraagd dit project te leiden.
Blijven ze hier vier maanden?
Ja. - En daarna?
We zijn druk bezig met wat er met ze gaat gebeuren na Windermere.
Kom, jullie zien er ontzettend moe uit.
Mr. Friedmann, een van de jongens weigert uit te stappen.
Hij weigert?
Ik heb geprobeerd uit te leggen dat hij niet bang hoeft te zijn, maar hij wil er niet uit.
Salek, nietwaar?
Ik kan je nu wel gaan vertellen dat je in veiligheid bent...
Maar waarom zou je me geloven?
Hier blijven zitten, is in zekere zin logisch.
Anderzijds, er zijn twee dingen die je weet.
De nazi's zijn verslagen...
En je kunt hier niet voorgoed blijven zitten.
Hoe dan ook, niemand zal je hier wegslepen.
Hoe is het gegaan? - We hebben gepraat. Nu wachten we.
En hoe lang wilt u...
Breng je hem naar binnen, Jock?
Hierheen, Salek. Kom maar mee naar binnen.
Kom maar mee. Ja? We laten je snel onderzoeken. Zuster?
Goed zo, kerel.
Ik heet Jock Lawrence. En hoe heet jij?
B - zeven - zes - nul - acht.
Nee, je echte naam. Deze meneer wil weten hoe je heet.
Arek Herszlikowicz.
Arek. En waar kom je vandaan, jongen? - Hij wil weten waar je vandaan komt.
Otoshno, Auschwitz, Buchenwald, Theresienstadt.
Hij is in vier kampen geweest?
Ook weer kleiner dan je zou verwachten voor zijn leeftijd.
Verschillende littekens op de rug en armen, brandwonden.
Vingerletsel, slecht genezen.
Doe alsjeblieft je mond open, jongen. - Mond open, alsjeblieft.
Vier tanden ontbreken. Een paar zijn slecht, vrijwel zeker door ondervoeding.
Nog een voor de tandarts.
Ik heb als naam Ephraim Minsburg opgegeven. Mijn papieren moeten correct zijn.
Hoe kan mijn zus mij vinden als ik een andere naam heb?
Is er een probleem?
Op het laatste moment wilde een andere jongen toch terug naar Polen.
Hij nam zijn plaats in, maar er was geen tijd de namen te veranderen.
Mijn naam is Chaim Olmer. Ik moet hier mijn eigen naam hebben.
Mijn beste jongen, rustig maar.
We gaan alles regelen.
Welkom in Engeland.
Probeer geduld te hebben terwijl het wordt geregeld.
Hier in Calgarth werden watervliegtuigen gebouwd tijdens de oorlog.
Jullie gaan wonen in de huizen voor werknemers.
Het doet me denken aan Buchenwald.
Maar geen zoeklichten, geen elektrisch hek, geen crematorium.
Pardon meneer?
Wanneer horen we iets over onze familie?
Het Rode Kruis stuurt informatie zodra ze die hebben.
Maar wanneer is dat?
Ik wou dat ik dat wist, maar ik hoop snel.
Hier zijn jullie slaapkamers.
Stapelbedden? - Stapelbedden?
Iedereen heeft zijn eigen kamer.
Welterusten.
Jullie zijn er bijna.
Vergeleken met overlevenden die ik in het nieuws zag
lijken ze normaler dan ik had verwacht.
Drie maanden geleden, had je geen een van deze kinderen herkend.
Deze kant op, alsjeblieft.
meisjes en jongens moeten apart slapen.
Maar deze jongens en meisjes zijn onafscheidelijk.
We willen dat ze de chaos van de afgelopen tijd achter zich laten en orde herstellen.
Dat begrijp ik, maar zij niet. - Dan moeten we het ze uitleggen.
Mag ik voorstellen om het morgen uit te leggen?
Nadat zij en ik hebben geslapen.
Hinton's Pure chocola
Wil je liever dat ik... - Het lukt wel.
Morgen mag je naar het jongensgedeelte en de andere jongens.
De meisjes gaan naar het meisjesgedeelte, naar de andere meisjes.
Vreemden krijgen meestal een klap. Hij vindt je vast aardig.
Ik had niet verwacht dat zulke kleine kinderen het overleven.
Zij zijn een uitzondering, ze verstopten zich en leefden van afval, als ratten.
Ik ben benieuwd hoe ze dit heeft beïnvloed.
Draai je eens om.
Waar Bela is, zijn zij ook.
Ze zijn onafscheidelijk.
Leonard, de Lauers denken dat vier maanden niet genoeg zijn.
Hoe dan ook, je hebt in elk geval genoeg te doen.
Een van de jongens zei tegen mij:
"Ik leef nog, omdat ik sterk genoeg was
om brood van een ander te pakken die te zwak was om het op te eten."
In de kampen hebben ze geleerd om koste wat kost te overleven.
Vier maanden.
Weinig tijd om ze terug te brengen in de beschaafde wereld.
Ze allemaal op één plek bij elkaar te houden was uw idee, dat hebben we bereikt.
Ik wou dat ik meer tijd kon geven.
We hebben zoveel mogelijk geld bij elkaar gebracht.
Salek.
Goedemorgen allemaal. Ik ben blij jullie te zien."
Mijn naam is Oscar Friedmann
en samen met mijn geweldige medewerkers
Ik zal er de komende vier maanden voor jullie zijn en jullie terzijde staan.
We kunnen hier zijn dankzij de barmhartigheid van de Britse regering.
Als je je boos voelt of verdrietig
of niet met je nare ervaringen kunt omgaan,
zeg dat dan alsjeblieft tegen mij,
want natuurlijk staat de deur van mijn kantoor altijd open.
Om jullie gemiste schooljaren...
Wanneer heb je voor het laatst zulk brood gezien...
behalve in je droom?
Wanneer houdt die hark zijn mond en laat ons eten?
Oscar, als je het mij vraagt, zien ze er wat hongerig uit.
Rabbi Weiss zal nu de zegen over het brood uitspreken.
Gezegend zijt Gij Heer..
Hertha, meer brood. Laat ze zien dat het niet opraakt.
Denk je dat elke maaltijd zo gaat? - Ik hoop het niet.
Hoe ben je van plan ze te temmen? - Temmen? Jock, het zijn geen beesten.
De volgende. Daar staan blijven, alsjeblieft.
De volgende. Doe je ogen dicht.
En, gaan ze Ephraim of Chaim ontluizen? - De volgende.
Mijn naam is en blijft Chaim Olmer.
Dat zou Ephraim ook zeggen om iedereen voor de gek te houden.
Ephraim vond familie die nog leefde en ging naar huis.
Ephraim boft maar. - De volgende.
De volgende.
Wat kijk je nou, Fritz?
Kijk, Adolf wil je een hand geven.
Toe dan, geef hem een hand, Malc. Toe dan.
Trek die vuile mof hierheen. Toe dan, Malc, trek wat harder.
Wat doet hij? - Wat doe je?
Ik doe mijn best. Hij sterker dan hij eruit ziet.
Blijf van me af. Laat me los.
Jongens...
Vooruit. - Blijf van me af.
Mevrouw Lauer?
Goedemorgen
Ik wil graag mijn excuus aanbieden
voor mijn domme opmerkingen gisteren met betrekking tot de kleine kinderen.
Dat hoeft niet. - Ik wil ze graag beter begrijpen.
Daarom vroeg ik me af of u ze misschien in mijn klas wilt brengen om te schilderen?
Schilderen? - Ik heb een therapie ontwikkeld
waar we kinderen uitnodigen om te schilderen, zonder aanwijzingen of kritiek.
Ze kiezen zelf de kleuren, de onderwerpen.
Ik heb ontdekt dat deze vrijheid hun onderbewustzijn toestaat
zich op papier te uiten.
Het zou fascinerend zijn om erachter te komen
wat de kleine leider... - Bela.
Om een visuele weergave van haar psyche te zien zou buitengewoon zijn.
Ik ga met ze wandelen.
Kom maar mee.
Goedemiddag, dames. Hoe gaat het vandaag?
Ze vinden me leuk.
Dat ze niet schreeuwend wegrennen betekent niet dat ze je leuk vinden.
Wacht maar tot ik kleren heb. Dan weten ze niet wat ze overkomt.
Hoe heet je en waarom loop je er zo bij?
Wat zei ze?
Maakt dat wat uit? Ze verstaat je toch niet.
Kom, we gaan.
Icek, het heeft geen zin.
Tot ziens, dames.
Trek volgende keer een broek aan.
Ze houdt van me, dat zag ik aan haar neus.
Jouw neus is precies waarom ze nooit van jou zal houden.
Wie vroeg jou wat, Ephraim? - Noem me niet zo.
Wat maakt het uit? Met of zonder je naam, het Rode Kruis vindt je zus toch niet.
Waarom zeg je dat? - Iedereen is gedood.
Waarom doen of het niet zo is? - De kans bestaat dat mijn familie nog leeft.
Waar? - Ik weet niet.
Precies, ze zijn waarschijnlijk dood. - Misschien niet.
Nee, maar waarschijnlijk wel.
Kom, we gaan terug.
Hij doet echt niets. - Het is niet uw hond, het is elke hond.
Kinderen.
Zijn dit de Joodse kinderen over wie ons is verteld?
Sommige, ja.
Ons is beloofd dat het land na de oorlog zou teruggaan naar de bevolking.
Waarom nemen hun eigen mensen ze niet op?
De meeste Joodse gemeenschappen zijn nu in de steden.
Stuur ze dan naar de steden.
Dat is het plan zodra ze met goede begeleiding weer op krachten zijn gekomen.
Het lijkt me niet eerlijk dat wij nu al die buitenlanders moeten opnemen.
Mevrouw....
Weet u wat deze kinderen hebben meegemaakt?
De oorlog was verschrikkelijk voor iedereen. Niet alleen jullie.
Kinderen.
Bela?
Kinderen.
Bela.
Daar zijn jullie.
Bela. Jullie kunnen weer opstaan, lieverds. Hij is weg.
De hond is weg.
Thuis hadden we ook zo'n meer... misschien niet zo groot.
Met allemaal dennen eromheen.
Fijn voor jou.
Ik woonde in een stad, met overal gebouwen.
Hij maakt alleen maar een opmerking.
Hij bederft de sfeer. - Hoe dan? Hij praat over thuis.
Daardoor juist.
Alles is weg, Chaim.
Dennenbomen, gebouwen, alles.
Alles is weg.
Niets zeggen, hij heeft een vis gezien.
Kleren.
Wie heeft er nog schoenen nodig?
Krant...
Foto...
Het is gemakkelijker als je die sigaret uit doet.
Wie kan dit zeggen? - Aangenaam kennis te maken.
Vraag hem hoe je moet zeggen...
Hallo, je ziet er leuk uit. Hoe heet jij?
Bespaar je de moeite. De Engelse meisjes kijken toch niet naar je.
Sorry, heren. Willen jullie liever over iets anders praten?
Ja, Engelse meisjes. - Engelse meisjes.
Hij houdt van Engelse meisjes.
Sala? Alsjeblieft, kom even hier.
Kijk en luister.
Goedemiddag.
Ik heet rabbi Weiss. - Ik heet Sara Feiermann.
Ik heet Benyak Helfgott.
Ik heet Arek Herszlikowicz.
Ik heet Itzek Alterman.
Ik heet Ephraim Minsburg.
Ik heet Chaim Olmer.
Mama.
Ik vraag me af of ze ooit hun nachtmerries kwijtraken.
Erover praten kan helpen.
Honger, afranselingen,
moorden, ophangingen, vergassen. Dat was normaal in hun leven.
Wat moet je zeggen?
"Vergeet dat allemaal en richt je op de toekomst?"
Eerst ga ik luisteren.
Een populair spel onder de bewakers was om vermalen glas in onze soep te doen
en te kijken hoe sommigen van ons langzaam doodbloedden van binnenuit.
Voor wie zich een eerder leven herinnert, was dit allemaal verschrikkelijk.
Maar deze kinderen zijn opgegroeid in deze verschrikking.
Voor hen was dit normaal.
Als je hen vraagt ​​hoe het met ze gaat, halen ze misschien hun schouders op.
Ik heb de indruk dat de meesten er niet over willen praten.
Ze zijn meer bezig met het lot van hun familieleden.
Elke dag vragen ze wanneer het Rode Kruis komt.
Heel mooi.
Mooi.
Kom op, jongens. Doe je best.
Hier, ik sta vrij. - Kom op, hier.
Is hij erg goed of de rest heel erg slecht?
Geen techniek, maar afgezien van snelheid, evenwicht, kracht is hij een geboren atleet
Eigenlijk geweldig, als je erover nadenkt.
De coach van een team hier in Windermere heeft me gebeld.
Of we een vriendschappelijke wedstrijd met ze willen spelen.
Vriendschappelijk?
Een wedstrijd als vriendschappelijk gebaar van de lokale gemeenschap voor de kinderen.
Is het team goed? - Ja, niet slecht.
Nou, als je elf had zoals hij... misschien.
Wat hen niet doodt maakt hen zeker sterker.
Ik denk dat ze iets moeten ervaren wat ze kunnen en niet wat ze niet kunnen.
Zeg tegen die coach bedankt, maar nee.
Houd de bal vast.
Hallo, schat.
Kijk wie daar is. Vooruit, Malc.
Geniet je een beetje van je Engelse ijs?
Dit zal je aan thuis herinneren.
Georg, ga maar naar binnen.
Kijk hem nou.
Hij pist in zijn broek.
Zo is het genoeg. Blijf je bij de kinderen?
Wat wilt u? - Goedemiddag, heren.
Jullie probeerden de nazi-groet?
Nou en? - En? Het is altijd de rechter arm.
Geloof me, ik ben Duitser.
Ik ben ook een Jood. Dus geen nazi.
Probeer het.
Hoger.
De jongen die zo bang was dat hij in broek piste,
is geen Duitser maar Pools. Net als de rest.
Ze hebben gezien hoe hun familie is afgeslacht door de nazi's.
Snap je, afgeslacht?
Doe je arm maar naar beneden, jongens. Je staat voor gek.
Geen van ons kan zich indenken wat zij in hun korte leven hebben meegemaakt.
Jij niet. Ik niet.
Je moet me beloven dat mijn kinderen veilig over straat kunnen.
Van man To man. Wat zeg je?
Nou, heel erg bedankt.
Nog een fijne dag.
Dat is erg mooi, dank je.
Heel mooi, dank je.
Kom mee.
Ik werk al jaren als gym-leraar en heb kinderen allerlei sporten zien doen.
Ik hoop vooral op een greintje enthousiasme
en om de juiste schoen aan de juiste voet te krijgen.
Het aantal met echt sportieve prestaties is, op zijn zachtst gezegd, klein.
Begrijp je iets van wat ik zeg? - Sportschoen.
Je bent een natuurtalent.
Maar zoals bij elk natuurtalent, moet je er aan werken om er het beste van te maken.
Hier heb je een boek met oefeningen, als je geïnteresseerd bent.
Nee, dit is voor jou.
Dank u, meneer.
Vergeet elk idee van bekwaamheid.
Of het kind goed of slecht kan tekenen, dat doet er niet toe.
Ik ben alleen geïnteresseerd in wat ze schilderen.
Hoe doen ze het vergeleken met kinderen die de Blitz overleefden?
Ondanks dagelijkse bombardementen uitten die kinderen zich zoals gezonde kinderen.
Krachtige kleuren, helder blauwe lucht, stralende zon, blije gezichten.
Ze hebben gelukkige tijden geschilderd.
Deze kinderen daarentegen schilderen hun meest pijnlijke herinneringen
over het verlies van hun familie en hun identiteit.
En extreem geweld.
Het is alsof ze geen gelukkige herinneringen meer hebben.
"Iedereen het zijne". - De poort in Buchenwald, ik weet het.
Ik zit hier de hele dag te wachten om met ze te praten.
En hier schreeuwen ze het van de daken.
Voordat ik hier kwam, was ik vastbesloten
om hun ervaringen zakelijk te bekijken, om mijzelf te beschermen.
Maar hoe kun je deze tekeningen analyseren?
Hoe kun je het lijden negeren dat je op elke tekening ziet?
Week na week zie ik dezelfde ellende.
Toen ik deze zag, werd ik overweldigd door droefheid.
Ik deed iets wat ik nog nooit eerder heb gedaan.
Ik ging instinctief naar die jongen en omhelsde hem.
Marie.
We voelen ons gedwongen te reageren alsof het onze eigen kinderen zijn.
Hoe helpt dat hen wat we voelen?
Shmuel?
Boom.
Takje.
Water. - Rivier.
Vogel.
Bloem. - Dank je wel.
Graag gedaan.
Waar denk je aan?
Ik vroeg me af...
als mijn ouders en zus bij mij in Theresienstadt waren geweest
zouden wij dan samen zijn geweest?
Waarom dacht je dat?
Ik denk steeds op allerlei manieren aan ze.
Kus.
Lunch? Honger? - Altijd.
"Geachte heer Falinower, met betrekking tot onze vorige melding
moeten we u nu helaas meedelen dat...
volgens nadere informatie van de Britse overheid
Uw familie is omgekomen in het Chelmo vernietigingskamp in 1942.
"Wij betreuren het ten zeerste u dit trieste nieuws te moeten meedelen
en willen u condoleren en ons medeleven uitspreken over dit tragische verlies.
Met vriendelijke groet..."
Hoogachtend, mw L. Falk, Opsporingsafdeling.
Wat staat er over mijn broer? - Je broer wordt niet eens genoemd.
Omdat hij nog leeft.
Je broer wordt niet genoemd omdat ze geen berichten hebben van hem.
Mijn broer leeft nog.
Ik ben bang dat het onwaarschijnlijk is.
U weet ook niet alles.
Hij leeft nog.
Ik vind het zo erg, Arek.
Hoe voel je je?
ik probeer me de laatste keer te herinneren dat ik ze zag.
Hun gezichten.
Dat deed ik ook toen ik hoorde dat mijn familie dood was.
We hebben het eten gemist.
Denk je alleen maar aan eten? - Nee.
Ik zag hoe laat het is, meer niet.
Als je honger hebt, ga je maar eten.
Ik hoef geen eten, Arek. - Waarom noem je het dan?
Ik zei alleen hoe laat het is. - Waarom? Dat is toch duidelijk, verdomme.
Het spijt me. - Waarom zeg je het dan?
Hoe bedoel je? - Ik weet dat jij geen familie meer hebt.
Ik was erbij toen je dat hoorde. - En nu ben ik bij jou.
En als ik nou niet wil dat jij bij mij bent?
Arek, ik begrijp hoe je je voelt. - Ik dacht dat misschien één had overleefd.
Een piepklein kansje dat ze één gemist hadden.
Maar nee, ze hebben ze allemaal gedood.
Waarom zoek je niet iemand anders om mee om te gaan?
Ik kan niet helder denken. - Ik wil niemand anders.
Je zult genoeg klanten hebben. Iedereen weet hoe meisjes in het kamp overleefden
Vaarwel.
Sala?
Ik heb nagedacht hoe lang we nog moeten blijven.
Ik dacht dat we het erover eens waren net zo lang te blijven als de kinderen ook.
Bovendien, waar moeten we heen?
Hier gewoon weg. Europa is een kerkhof.
Ik kan in Amerika een lab vinden en onderzoek doen en jij zou misschien...
Wie is daar?
Salek?
Wat doe jij hier?
Ik wacht. - Op wie, schat?
Ik weet dat mijn ouders dood zijn, en mijn zus ook.
Maar mijn broer niet.
Luister, Salek... - Hij zal me vinden, dat weet ik.
En ik wil hem niet missen, wanneer hij komt.
Sala?
Sala, uiteindelijk, wanneer je weer helemaal bent hersteld,
en je een nieuw leven hebt opgebouwd...
dan zul je iemand ontmoeten die net zoveel van jou houdt als jij van hem.
Wat was dat? - Focus op het spel, jongens.
Kun je me nou niet één keer die verrekte bal geven?
Alsof jij weet wat je ermee moet. - En jij wel?
Naar het midden, allemaal. Kom op.
Liggen, opdrukken... Nu alsjeblieft.
Goed zo, 20 keer.
Opnieuw met Ben.
Rustig aan. - Het is mijn normale tempo.
Dat is het probleem. Je moet het in ons normale tempo doen.
Ik heb er genoeg van.
Ga weer liggen. Je hebt er nog geen vijf gedaan.
Je bent net een bewaker, ik wist het.
Net zo'n stem, net zo'n gezicht
net zo'n ... - Fluitje.
Ga weer liggen, jongen.
Wat verwacht je van me, jongen?
Dat ik je spaar uit medelijden?
Ga je zo straks leven? Hoe lang denk je medelijden duurt?
"Arme vluchtelingenkinderen"...
Ze zijn niet alleen vluchteling. - Bespaar me de preek, Rabbi.
Ik weet wat ze zijn.
Denk je dat het over zes maanden de echte wereld iets kan schelen?
Iedereen heeft geleden in de oorlog. - Maar niet zoals zij.
Mensen lopen niet ellende en verlies te vergelijken.
Dat juist weer een Goi zegt wat ik moet doen.
Het interesseert God geen bal, Rabbi. Geloof me.
Misschien is het niet nodig te schreeuwen.
Ik schreeuwde niet. Iedereen praat zo in Schotland.
Ben. - Laat misschien maar even.
Bemoeit u zich er maar niet mee, Rabbi. Ben.
Ik heb meer training voor je bedacht, nu je sterker wordt.
Je moet je grenzen blijven verleggen, mijn jongen.
Ik ben de zoon van Moishe Helfgott.
Neergeschoten toen hij vluchtte uit de dodenmars.
37 jaar. Ik zeg dit niet om medelijden.
Om de waarheid.
Het is maar een uitdrukking. Dat zeg ik tegen iedereen.
Ik wil niet dat u dat tegen mij zegt, alstublieft.
Begrepen.
De oorlog is voorbij, Berish.
Ze moeten verder.
Niet zo gemakkelijk, wanneer iedereen van wie je houdt in het verleden ligt.
Ephraim Minsburg die kon goed voetballen.
Jammer dat hij nar huis is gegaan.
Denken jullie erover naar huis te gaan?
Na de bevrijding ging ik met mijn neef naar huis naar Piotrkow.
De bevolking noemde ons "vuile joden"
en we waren bijna vermoord door twee Poolse soldaten.
Maar je hebt het overleefd.
Wat is dat nou voor gelul, "Maar je hebt het overleefd"?
Hij gaat naar huis en onze buren zijn erger dan voorheen na zes jaar Nazis.
Ik probeerde hoopvol te zijn. Probeer jij dat ook eens.
Ik sta versteld dat je de trein van Buchenwald hebt overleefd.
Waar ik zat aten ze lijken om in leven te blijven.
Ze hadden niet gewacht tot jij dood was.
Om je te laten zwijgen. Je tong eerst.
Zat jij in de trein vanuit Buchenwald?
De slechtste twee weken van mijn leven.
Ik zweer het je.
De dag dat ik wakker werd en er geen bewakers waren
niemand die ons tegenhield om uit te stappen of dood te schieten als we dat deden...
de mooiste dag van mijn leven
Het kon mij allemaal niks meer schelen.
Ik zat ook in die trein.
Eerste of tweede klasse?
Jullie zaten alle drie in dezelfde trein en herkenden elkaar niet?
We zagen er wel heel anders uit dan nu.
Als de trein één dag was gekomen
hadden we alle drie nu op elkaar gelegen in een kuil.
Dood of niet, dan had ik toch nog een hand op je mond gedaan om te laten zwijgen.
Wanneer we andere mensen vertellen wat er is gebeurd...
zullen ze het niet geloven.
Maar... we zullen altijd de waarheid vertellen.
Zwemmen? - Nee.
Ik weet iets beters
Hoeveel van de krant begrijp je? - Veel meer dan twee maand geleden.
Wat maakt het uit? In Palestina heb je geen Engels nodig.
Ik ga niet naar Palestina, ik blijf hier. - Wie zegt dat de Britten je toelaten?
Mijn Engels wordt zo goed dat ze niet merken dat ik anders ben dan een Engelse jongen.
Jij zult vast weg moeten.
Waarom ik? - Je ziet er te Joods uit.
Denk je dat jij minder Joods lijkt dan ik?
Moses lijkt minder Joods dan jij.
Ik ben een paar keer gered omdat Duitse soldaten niet vonden dat ik er Joods uitzag.
Altijd dezelfde droom over zijn moeder. - Moeten we hem wakker maken?
Dat is het enige dat hij nog van haar heeft.
Nog altijd bij de dennenbomen, Ephraim?
Eieren? - Wat voor?
De lekkerste... vers gestolen.
Ik neem aan dat jullie van de eieren hebt genoten, heren.
En ook van het andere eten dat is verdwenen.
En de messen, vorken, lepels, borden, kommen, fietsen.
Zelfs een koekenpan uit de eetkamer.
Alles wat niet vastzit of achter slot en grendel verdwijnt waarschijnlijk.
Ja?
Er is een vrouw uit Windermere. Het gaat om een hond.
Wat voor hond? - Een die vermist wordt.
De plaatselijke bevolking is erg goed voor ons geweest.
Van iemand stelen is volledig onaanvaardbaar.
Maar er volgt geen straf.
In plaats daarvan zal ik je respecteren
omdat je de moed hebt je verantwoordelijkheid te nemen.
Heb jij de hond meegenomen?
Ga hem dan alsjeblieft halen.
Spaar de roede en verpest het kind.
In tegenstelling tot tapijten, mevrouw, worden kinderen niet beter van klappen.
Bedankt.
Het spijt me, mevrouw.
Bedankt, Juliusz.
De uitnodiging voor de vriendschappelijke voetbalwedstrijd
tussen ons en de lokale bevolking om goede relaties te bevorderen...
Misschien is nu het moment er nog eens over na te denken.
"In de herfst wordt het weer koeler", wie kan dat zeggen?
Kom op jongens. Dertig keer opdrukken.
Mooi.
Het ga je goed in Amerika.
We wisten dat dit moment zou komen.
Maar er wordt alles aan gedaan
om de overgang vanuit Windermere zo goed mogelijk te laten verlopen.
Iedereen is vastbesloten elk kind de mogelijkheid te geven
op een bevredigend en productief leven.
We hebben ervoor gezorgd dat ze allemaal een plaats hebben waar ze heen kunnen.
Ik wou dat ik kon zeggen dat ik vind dat ze klaar zijn om te vertrekken.
Zo denk ik er ook over.
Welke ouder gelooft ooit dat hij genoeg gedaan heeft
om zijn kind voor te beiden het nest te verlaten?
Dat is waar.
Maar elk bos ligt vol met dode jonge vogels, die er zijn uitgezet voor ze klaar waren.
We zetten ze er niet uit.
Hun vertrek wordt zorgvuldig gepland en net zo zorgvuldig ondersteund.
Vergeleken met toen ze hier kwamen zijn de kinderen enorm veranderd.
Uiterlijk, ja. Ze zijn dikker, fitter.
Ze spreken behoorlijk Engels, maar... hierboven? Wie weet
U moet weten, dat als ik het oorspronkelijke aanbod van de overheid had aanvaard
dan zaten we nu op melkkratten in een hal in Betnal Green
te praten over tien kinderen, geen 300.
We moeten accepteren dat er geen onbeperkte hoeveelheid geld van de gemeenschap is
noch oneindige goedheid van Binnenlandse Zaken.
Ik wil ook meer voor hen doen.
Zes maand geleden leefden ze van het ene beschimmeld stukje brood naar het volgende.
Velen hadden alle hoop opgegeven.
Uw medeleven en bekwaamheid heeft ze er weer bovenop gebracht.
Dankzij jullie...
hebben ze nu de middelen om met vertrouwen en hoop van hieruit verder te gaan.
Elke dag zien we nieuwe relaties ontstaan.
En uit elkaar vallen. - Ja. Maar dat is normaal.
Ze beginnen zich te gedragen als normale kinderen van hun leeftijd.
In slechts vier maanden.
Het is buitengewoon.
Ik heb grote waardering... voor jullie allemaal.
Opwarmen, jongens. Verzamelen.
Doorgaan met rekken, jongens. - Meneer Montefiore?
Mijnheer Montefiore, is er nieuws over mijn papieren?
Ja, beste jongen. -Ik heb de boel in gang gezet.
De boel? - De boel is op gang en de wielen draaien.
Met een gunstige wind en het nodige ellebogenwerk
krijg je je papieren op jouw naam.
Wanneer?
Dat kan ik je niet zeggen.
Maar ik kan je wel zeggen:
Uiteindelijk, welkom in Engeland.
Schoen.
Veters.
Vingers, hand.
Vuist.
Open.
Leeg.
Hallo.
Familie.
Gras... groen.
Bomen... groen.
Engeland is heel groen
Ingooi voor Calgarth.
Hopelijk heb je je medicijntas bij je. - In de auto als ik hem nodig heb.
Dat was een mooie, kerel. Gaat het?
Tiptop, schatje. Helemaal tiptop.
Bedankt. Heel vriendelijk. - Graag gedaan.
Pauze. - Eén gelijk.
Ik moet toegeven, je jongens zijn hard, maar effectief.
Dat kun je wel zeggen.
Jullie doen het echt geweldig jongens.
Afzonderlijk zijn jullie twee een stel voetbalclowns,
maar als jullie samenwerken zijn jullie dodelijk. Ga zo door.
Dat geldt ook voor de rest, ga door met die tackles.
Mag ik even onderbreken? - Natuurlijk.
Een geweldige prestatie, jongens.
Dit team waar jullie zo effectief tegen spelen,
zijn de kinderen van deze geweldige mensen.
En zonder hen zou jullie verblijf in Windermere nooit mogelijk zijn geweest.
Dus misschien, en dat is maar een suggestie,
Mr Lawrence is natuurlijk jullie trainer, niet ik,
maar misschien probeer je niemand's been te breken in de tweede helft?
In de geest van vriendschap.
Wat denkt u, mijnheer Lawrence? - Ja, dat zou kunnen.
Uitstekend. Mooi zo.
Nou jongens, wat er ook gebeurt, ik weet zeker dat we trots op jullie zijn.
Hij zegt dat we de wedstrijd verliezen? - Nee, nee.
Hij bedoelde volgens mij dat het soms minder belangrijk is
om slecht te winnen dan om goed te verliezen.
Goed verliezen?
Om iets groters te bereiken dan een voetbalwedstrijd winnen.
Begrijp je?
Ga het je team vertellen.
Zag je dat? Hij gaf gewoon de bal weg.
Hoe was dat nou? Is dat iets Joods?
Ik heb hem.
Neem me niet kwalijk.
ik zoek Salek Falinower.
Salek.
Ze zeiden dat Salek Falinower hier is.
Nee, dat kan niet waar zijn.
Salek.
Chiel?
Ik wist dat je zou komen.
Brood is leven. Niemand begrijpt dit beter dan jullie.
Amen.
Bedankt Rabbi.
Dames en heren, geëerde gast.
Na alles wat jullie hebben verloren
zijn er geen kinderen die de wereld meer verdienen dan jullie.
Maar, als jullie hier weggaan, verwacht niets.
En grijp niet alles wat je wilt,
omdat je vindt dat je door je leed er recht op hebt.
Verdien je plaats in de wereld,
net zoals je de vriendschappen hier hebt verdiend.
In Calgarth heb je nieuwe familie gemaakt,
met broers en zussen, die de rest van je leven bij je zullen zijn.
Zorg goed voor elkaar.
Wees trots op wie je bent en op wat je hebt overwonnen.
En zelfs als je strijdt met de duisterste gedachten
sta open voor de wonderen die het leven kan bieden.
Juist dan.
Op jullie, mijn lieve kinderen, l'chaim.
L'chaim.
"Ik voelde dat ik weer leefde."
Alles ging min of meer voor me open.
En ik begon me weer mens te voelen.
Dat heeft Windermere voor me gedaan.
Na Windermere bleef Arek in Noord Engeland, stichtte een gezin en een zaak.
In 2009 ontving hij een onderscheiding van verdiensten voor Holocaust onderwijs.
De herinneringen zijn niet te beschrijven.
Na alle ellende, honger, ziekte begon het goede in Windermere.
Chaim's naam werd officieel gecorrigeerd in 1946.
Zeven jaar later werd hij herenigd met zijn zuster.
Het heeft me veel gegeven, want ik heb daar veel vrienden gemaakt.
Dat is het belangrijkste, want ik was niet langer alleen.
Ben was aanvoerder van het Britse team gewichtheffers
bij de Olympische Spelen van 1956 en 1960. In 2018 werd hij geridderd.
Windermere is mijn eerste thuis in Engeland.
Dat betekent dat ik er altijd trouw aan ben.
Ik ben een staatsburger, Daar ben ik trots op.
Heel erg trots. Als ik mijn Brits paspoort laat zien weet ik wie ik ben.
Sam ging naar Manchester waar hij een gezin stichtte
en een zaak voor herenkleding opzette.
Allereerst zijn we de Britse overheid eeuwig dankbaar
dat ze ons de kans gaven om verder te leven.
De kans om hier te werken.
Ike ging met Sam naar Manchester
waar hij een juweliersbedrijf stichtte met veel werknemers.
We konden over het verleden praten, onze ervaringen, beter dan met anderen."
Ook al hebben we nog wel eens wat woorden.
Ik ben een gelukkig mens. En ook...
...probeer ik mijn medemens te helpen zoveel ik kan.
Sala Feiermann verliet Engeland en ging naar Amerika.
Ze trouwde en kreeg twee kinderen. Ze stierf in 2005.
Herenigd, bouwden Salek en Chiel Falinower een succesvol bedrijf aan de zuidkust.
Salek stierf in 2014.
In totaal werden er 732 kinderen die de Holocaust overleefden
nar Windermere en andere plaatsen in Engeland gebracht.
Elk jaar komen zij en hun gezinnen bijeen om hun overleven te vieren.
Vertaling: Trilker